tyfu dyfi lliw - colour27.9kb.jpg

Amaethecoleg / Agroecoleg

Mae Cynllun Prosiect Tyfu Dyfi yn defnyddio diffiniad Maniffesto 2021 Cynghrair Polisi Bwyd Cymru  (a addaswyd ei hun o UN FAO 2019):

Mae agroecoleg yn seiliedig ar gymhwyso egwyddorion ecolegol i optimeiddio’r berthynas rhwng planhigion, anifeiliaid, bodau dynol a’r amgylchedd, yn ogystal â chryfhau agweddau system fwyd gynaliadwy a theg.

 

 Trwy feithrin y perthnasoedd hyn, mae agroecoleg yn cefnogi cynhyrchu bwyd, diogelwch bwyd a maeth, tra'n adfer yr ecosystemau a'r fioamrywiaeth sy'n hanfodol ar gyfer amaethyddiaeth gynaliadwy. Gall agroecoleg chwarae rhan bwysig wrth addasu i newid yn yr hinsawdd. Mae agroecoleg wedi’i seilio ar ddyluniad a threfniadaeth lle penodol, o gnydau, da byw, ffermydd a thirweddau, gan warchod amrywiaeth ddiwylliannol a gwybodaeth, gyda ffocws ar rolau menywod a phobl ifanc mewn amaethyddiaeth. Er mwyn harneisio'r holl fanteision o fabwysiadu dulliau agroecolegol, mae angen yr amodau cywir, gan addasu polisïau, buddsoddiadau cyhoeddus, sefydliadau a blaenoriaethau ymchwil. Agroecoleg yw’r sail ar gyfer tyfu systemau bwyd sydd yr un mor gryf mewn dimensiynau amgylcheddol, economaidd, cymdeithasol ac agronomeg.”

Efallai ei bod yn werth nodi, er bod gan y term agroecoleg gydnabyddiaeth uchel mewn rhai cylchoedd, ee, Cymdeithas Amaeth Fwyd y Cenhedloedd Unedig (UN FAO), rhai llunwyr polisi, y Byd Deheuol, mae yna lawer o dermau, cysyniadau, athroniaethau a symudiadau sy'n gorgyffwrdd. Yng nghanolbarth Cymru yn 2022, efallai y bydd ffermwyr a thyfwyr lleol yn fwy cyfarwydd â’r termau amaethyddiaeth adfywiol a/neu amaethyddiaeth organig.

Er bod y tri symudiad yn rhannu llawer o bryderon ac yn cynnig atebion tebyg, mae'r pwyslais ym mhob un yn wahanol - mae'r diagram hwn a'r erthyglau cysylltiedig yn rhoi trosolwg cyfredol da. Mae'n well gennym ni'r term agroecoleg oherwydd:

  • mae'r term yn cysylltu ecoleg ac amaethyddiaeth yn ddiamwys; gan bwysleisio na ellir gwahanu’r ddau wrth ystyried cynaliadwyedd hirdymor gwirioneddol cynhyrchu bwyd

  • nid ydym am golli golwg ar ddimensiynau cymdeithasol a diwylliannol ffermio cynaliadwy

  • Mae gan Tyfu Dyfi ddimensiwn byd-eang gan ei fod yn digwydd yng nghyd-destun Rhwydwaith Byd-eang Gwarchodfeydd Biosffer UNESCO.